Κήρυξη ΣΣΕ γενικώς υποχρεωτικών

Με τις Συλλογικές Συμβάσεις Eργασίας (ΣΣΕ), οι οποίες συμφωνούνται εγγράφως μεταξύ των συνδικαλιστικών οργανώσεων εργαζομένων και εργοδοτών ή μεταξύ συνδικαλιστικής οργάνωσης εργαζομένων και εργοδότη, καθορίζονται οι όροι εργασίας και οι μεταξύ των συμβαλλομένων αμοιβαίες υποχρεώσεις. Με τις ΣΣΕ εξομοιώνονται και οι Διαιτητικές Αποφάσεις (ΔΑ).
Οι όροι και η διαδικασία σύναψης ΣΣΕ διέπονται από τον Ν. 1876/1990, ο οποίος τροποποίησε τον προγενέστερο Ν.3229/1995. Οι ΣΣΕ συμπληρώνουν τους γενικούς όρους εργασίας που ρυθμίζονται από τους σχετικούς νόμους και κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα. Ορίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των συμβαλλομένων μερών. Ορίζουν θέματα, σχετικά με τις διαδικασίες και τους όρους συλλογικής διαπραγμάτευσης, μεσολάβησης και διαιτησίας. Με τις ΣΣΕ θεσπίζονται, κατά κανόνα, ευμενέστεροι όροι εργασίας από τους προβλεπόμενους στις διατάξεις της ισχύουσας νομοθεσίας.

Πεδίο Εφαρμογής ΣΣΕ / ΔΑ :
Οι Συλλογικές Συμβάσεις δεσμεύουν, κατ’ αρχήν, μόνον τους εργοδότες και τους μισθωτούς που είναι μέλη των συνδικαλιστικών οργανώσεων, οι οποίες έχουν συμβληθεί ή έχουν έλθει σε διένεξη  για τη σύναψη ή την έκδοση της σχετικής ΣΣΕ. Για τη δέσμευση απαιτείται να είναι μέλος και ο εργοδότης και ο μισθωτός. (Εξαιρέσεις υπάρχουν για τις επιχειρησιακές ΣΣΕ και την ΕΓΣΣΕ).
Επέκταση της εφαρμογής Συλλογικής Συμβάσεως σε όσους δεν δεσμεύονται (διότι δεν είναι μέλη των Οργανώσεων που έχουν συμβληθεί στη σύναψή τους) επέρχεται με την κήρυξη των ΣΣΕ γενικώς υποχρεωτικών.

Προϋποθέσεις κηρύξεως ΣΣΕ υποχρεωτικών: 
[ Σχετ. η Εγκ. Οικ. 32921/2175/13-6-2018 Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης "Έλεγχος συνδρομής των προϋποθέσεων του άρθρου 11 παρ. 2 του Ν.1876/90".
Σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 11 του Ν. 1876/90, με απόφαση του Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, η οποία εκδίδεται μετά από γνώμη του Ανώτατου Συμβουλίου Εργασίας (ΑΣΕ), είναι δυνατή η επέκταση και η κήρυξη ως γενικώς υποχρεωτικής για το σύνολο των εργαζομένων του κλάδου, συλλογικής σύμβασης εργασίας, η οποία δεσμεύει ήδη εργοδότες που απασχολούν τουλάχιστον το 51% των εργαζομένων του κλάδου. Για τη διακρίβωση της κάλυψης ή μη του 51% του συνόλου των εργαζομένων του κλάδου, σύμφωνα με την προηγούμενη διάταξη, ακολουθείται η παρακάτω διαδικασία:

Στην κλαδική ΣΣΕ, που κατατίθεται στο Τμήμα Συλλογικών Συμβάσεων και Συλλογικής Οργάνωσης του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5 του Ν. 1876/90, γνωστοποιείται ο ΣΤΑΚΟΔ ( Στατιστική Ταξινόμηση Οικονομικών Δραστηριοτήτων ) που αντιστοιχεί στον κλάδο που αφορά η συλλογική σύμβαση.

Η κατάθεση της ΣΣΕ γνωστοποιείται αμελλητί από το Τμήμα Συλλογικών Συμβάσεων και Συλλογικής Οργάνωσης στον Υπουργό Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, προκειμένου να υποβάλει αίτημα στο ΑΣΕ να κληθεί η εργοδοτική συνδικαλιστική οργάνωση που υπέγραψε τη ΣΣΕ να καταθέσει το μητρώο των μελών της που δεσμεύονται από τη ΣΣE . Με τη λήψη του σχετικού αιτήματος, το ΑΣΕ καλεί την εργοδοτική συνδικαλιστική οργάνωση που υπέγραψε τη ΣΣΕ να καταθέσει στο Τμήμα Ειδικών Επιθεωρητών του ΣΕΠΕ το μητρώο των μελών της που δεσμεύονται από τη Συλλογική Σύμβαση.

Με την κατάθεση του μητρώου μελών, Ειδικός Επιθεωρητής του ΣΕΠΕ, μέσω του πληροφοριακού συστήματος του Υπουργείου "ΕΡΓΑΝΗ", διαπιστώνει αφενός το σύνολο των εργαζομένων που απασχολούνται από εργοδότες που δεσμεύονται από την υπογραφείσα ΣΣΕ, αφετέρου το σύνολο των εργαζομένων του κλάδου. Από τα κατά τα ανωτέρω εξαγόμενα στοιχεία διαπιστώνεται, αν η ΣΣΕ καλύπτει το 51% των εργαζομένων του κλάδου.

Τα στοιχεία που εξάγονται γνωστοποιούνται αμελλητί στο ΑΣΕ, προκειμένου να γνωμοδοτήσει προς τον Υπουργό Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης για τη συνδρομή ή μη των προϋποθέσεων του άρθρου 11 παρ. 2 του Ν.1876/90 και συνακόλουθα, για τη δυνατότητα ή μη επέκτασης και κήρυξης ως γενικώς υποχρεωτικής της υπογραφείσας και κατατεθείσας συλλογικής σύμβασης εργασίας.

Σε περίπτωση μη υποβολής από την εργοδοτική οργάνωση του μητρώου μελών της και της συνακόλουθης αδυναμίας τήρησης της προβλεπόμενης διαδικασίας, η επέκταση της συλλογικής σύμβασης δεν είναι δυνατή.

Σημείωση:

Η ανωτέρω Εγκύκλιος αναφέρεται στην προβλεπομένη στο άρθρο 11 παρ. 2 του Ν. 1876/90 έκδοση αποφάσεως περί κηρύξεως συλλογικής συμβάσεως (ή διαιτητικής αποφάσεως) γενικώς υποχρεωτικής από τον Υπουργό Εργασίας και τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται για την κήρυξη αυτής ως υποχρεωτικής. Αναφέρεται ειδικά στην Κλαδική ΣΣΕ, ίσως διότι στην έκθεση ΟΟΣΑ γίνεται λόγος για την επαναφορά της επεκτάσεως των κλαδικών ΣΣΕ.

Περιγράφεται η διαδικασία διακριβώσεως, αν η ΣΣΕ καλύπτει το 51% του συνόλου των εργαζομένων του κλάδου, που αποτελεί προϋπόθεση για την κήρυξη υποχρεωτικής.

Όπως είναι γνωστό, με το άρθρο 37 του Ν. 4024/11 είχε ανασταλεί  η εφαρμογή των διατάξεων του Ν.1876/90 περί κηρύξεως των ΣΣΕ υποχρεωτικών "όσο διαρκεί το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής". Η ανωτέρω έκφραση αντικαταστάθηκε με τη φράση "έως το τέλος του Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής", με το άρθρο 16 παρ. 2 του Ν.4472/17, αλλά και με το άρθρο 5  παρ. 2 του Ν. 4475/17. Στην Αιτιολογική Έκθεση του Ν. 4472/17 αναφέρεται ότι το Πρόγραμμα Δημοσιονομικής (Οικονομικής) Προσαρμογής ολοκληρώνεται την 20-8-2018.

Όπως ορίζεται στο άρθρο 11 του Ν.1876/90, στην επέκταση και κήρυξη γενικώς υποχρεωτικής ΣΣΕ μπορεί να προβεί ο Υπουργός Εργασίας (παρ.2), την επέκταση όμως μπορεί να ζητήσει και αρμόδια συνδικαλιστική Οργάνωση των εργαζομένων ή των εργοδοτών με αίτησή της στο Υπουργείο Εργασίας (παρ.3).


Επιμέλεια : Ε. Μπασιούρη, ασκ. δικηγόρος