Ν.4488/2017 : Νέος Νόμος για ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων - Οι σημαντικότερες τροποποιήσεις

ΟΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΝΟΜΟΥ
ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
1)Υποχρέωση  των ευρισκόμενων στο χώρο εργασίας να επιδεικνύουν  την αστυνομική τους ταυτότητα ή οποιοδήποτε άλλο αποδεικτικό της ταυτοπροσωπίας έγγραφο, αν τους ζητηθεί από τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα του ΣΕΠΕ, κατά το διενεργούμενο έλεγχο των οργάνων που αφορά την τήρηση και εφαρμογή :  αα) των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας της σχετικής ιδίως με τους όρους και τις συνθήκες εργασίας, τα χρονικά όρια εργασίας, την αμοιβή ή άλλες παροχές, την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, τους ειδικούς όρους και συνθήκες εργασίας των ευπαθών ομάδων εργαζομένων (όπως ανήλικοι, νέοι, γυναίκες σε κατάσταση εγκυμοσύνης ή λοχείας, άτομα με αναπηρία), καθώς και ειδικών κατηγοριών εργαζομένων, ββ) των όρων κάθε είδους συλλογικών συμβάσεων εργασίας, γγ) των διατάξεων της ασφαλιστικής νομοθεσίας της σχετικής με την ασφαλιστική κάλυψη των εργαζομένων, την αδήλωτη εργασία και την παράνομη απασχόληση, δδ) των διατάξεων σχετικά με τη νομιμότητα της απασχόλησης των εργαζομένων υπηκόων τρίτων χωρών και εε) της νομοθεσίας για την προώθηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης στον τομέα της απασχόλησης και της εργασίας. 
Αν ο εργοδότης  ή οποιοσδήποτε τρίτος αρνηθεί στα ελεγκτικά όργανα την είσοδο ή πρόσβαση στους χώρους εργασίας  ή την παροχή των σχετικών στοιχείων ή πληροφοριών ή παρέχει ανακριβείς πληροφορίες ή στοιχεία, του επιβάλλονται διοικητικές κυρώσεις (άρθρο 31).

2)Προσωρινή διακοπή της λειτουργίας παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή  του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης,   ως κύρωση για την παραβίαση της εργατικής νομοθεσίας επιβάλλεται, όταν (άρθρο 32) :
α) κριθεί ότι υπάρχουν σοβαρές παραβάσεις που εγκυμονούν άμεσο και σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων. 
(άρ. 32 του νομοσχεδίου).
β)  επιβληθούν σε βάρος του εργοδότη  τρεις (3) Πράξεις Επιβολής Προστίμου για παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας, που χαρακτηρίζονται, ως «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας και οι οποίες αθροιστικά διαπιστώνονται σε τρεις (3) διενεργούμενους ελέγχους σε διαφορετικές ημερομηνίες, μέσα σε χρονικό διάστημα δύο (2) ετών. Στην περίπτωση αυτή, η προσωρινή διακοπή λειτουργίας της επιχείρησης προβλέπεται για διάστημα μέχρι τριών (3) ημερών.
γ) επιβληθούν σε βάρος του εργοδότη τέσσερις (4) ή περισσότερες Πράξεις Επιβολής Προστίμου για παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας, που χαρακτηρίζονται ως «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας και οι οποίες αθροιστικά διαπιστώνονται σε τέσσερις (4) διενεργούμενους ελέγχους σε διαφορετικές ημερομηνίες, μέσα σε χρονικό διάστημα δύο (2) ετών. Στην περίπτωση αυτή, η προσωρινή διακοπή λειτουργίας της επιχείρησης προβλέπεται για διάστημα τεσσάρων (4) μέχρι πέντε (5) ημερών.
δ) επιβληθούν σε βάρος του εργοδότη δύο (2) ή περισσότερες Πράξεις Επιβολής Προστίμου για αδήλωτη εργασία και οι οποίες διαπιστώνονται αθροιστικά σε δύο (2) διενεργούμενους ελέγχους σε διαφορετικές ημερομηνίες, μέσα σε χρονικό διάστημα δύο (2) ετών, επιβάλλεται προσωρινή διακοπή της λειτουργίας συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή  του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης για  διάστημα μέχρι τριών (3) ημερών. Σε περιπτώσεις που η επιχείρηση διατηρεί τμήματα, εκμεταλλεύσεις ή υποκαταστήματα σε διαφορετικούς τόπους, το μέτρο της προσωρινής διακοπής λειτουργίας λαμβάνεται για το αντίστοιχο τμήμα ή εκμετάλλευση ή υποκατάστημα, του τελευταίου χρονολογικά διενεργούντος ελέγχου που επισύρει πράξη επιβολής προστίμου «υψηλής»ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας. 
ε) με απόφαση  του Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ύστερα από αιτιολογημένη εισήγηση του Διευθυντή της αρμόδιας Περιφερειακής Διεύθυνσης της Επιθεώρησης του ΣΕΠΕ, μπορεί να επιβληθεί στον εργοδότη προσωρινή διακοπή για διάστημα μεγαλύτερο από πέντε (5) ημέρες ή και οριστική διακοπή λειτουργίας συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή  του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης.
Ο χρόνος προσωρινής ή οριστικής διακοπής λογίζεται ως κανονικός χρόνος εργασίας ως προς όλα τα δικαιώματα των εργαζομένων.

Με το άρθρο 34 του νέου νόμου, προβλέπεται ότι  με τις ποινές φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών ή με χρηματική ποινή τουλάχιστον εννιακοσίων (900) ευρώ ή και με τις δύο αυτές ποινές, τιμωρείται ο εργοδότης που παραβιάζει την πράξη ή την απόφαση περί προσωρινής ή οριστικής διακοπής λειτουργίας συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης  ή στοιχείου του εξοπλισμού της, που του έχει επιβληθεί ως διοικητική κύρωση για παράβαση της εργατικής νομοθεσίας. 
Προβλέπεται επίσης, ο αποκλεισμός από τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων έργων, υπηρεσιών και προμηθειών, καθώς και από προγράμματα χρηματοδοτήσεων  και επιδοτήσεων  οικονομικών φορέων, στους οποίους έχουν επιβληθεί μέσα σε χρονικό διάστημα δύο (2) ετών πριν από την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας υποβολής προσφοράς ή αίτησης συμμετοχής,  τρία (3) πρόστιμα από τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα του ΣΕΠΕ,   για παράβαση της εργατικής νομοθεσίας που χαρακτηρίζονται ως «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας, οι οποίες  προκύπτουν αθροιστικά  από τρεις (3) διενεργηθέντες ελέγχους ή δύο (2) πράξεις επιβολής προστίμου για παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας σχετικά με την αδήλωτη εργασία, οι οποίες αθροιστικά προκύπτουν από δύο (2) διενεργηθέντες ελέγχους.Οι κυρώσεις πρέπει να έχουν αποκτήσει τελεσίδικη και δεσμευτική ισχύ. Ο λόγος αποκλεισμού δεν ισχύει όταν η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης, χωρίς ΦΠΑ, είναι ίση ή κατώτερη από το ποσό των είκοσι χιλιάδων (20.000€) ευρώ (άρ. 39,40 του νομοσχεδίου).

3).Ο εργοδότης υποχρεούται : 
α) να καταχωρεί στο πληροφοριακό σύστημα του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης «ΕΡΓΑΝΗ», κάθε αλλαγή ή τροποποίηση του ωραρίου ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας των εργαζομένων, το αργότερο έως και την ημέρα αλλαγής ή τροποποίησης του ωραρίου ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας, και σε κάθε περίπτωση πριν την ανάληψη υπηρεσίας από τους εργαζομένους 
β) να καταχωρεί στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» και την υπερεργασία και τη νόμιμη κατά την ισχύουσα νομοθεσία υπερωριακή απασχόληση πριν την έναρξη πραγματοποίησής της. Αν διαπιστωθεί από τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα τροποποίηση του ωραρίου εργασίας του εργαζομένου ή υπερωριακή απασχόληση, χωρίς να έχει γνωστοποιηθεί κατά τα ανωτέρω πριν από την έναρξη πραγματοποίησής της, επιβάλλονται με πράξη του αρμόδιου οργάνου  κυρώσεις (σύμφωνα με τα άρ. 24, 28 Ν. 3996/2011). 
Σημειώνεται ότι το αθεώρητο βιβλίο υπερωριών καταργείται. Ωστόσο, η υποχρέωση τήρησής του εξακολουθεί να ισχύει μέχρι να εκδοθεί  σχετική απόφαση από το Υπουργείο Εργασίας (άρθρο 36).

4). Ο εργοδότης  που εκτελεί οικοδομική εργασία ή τεχνικό έργο  υποχρεούται να αναγγείλει ηλεκτρονικά στο  Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του ΣΕΠΕ (ΟΠΣ – ΣΕΠΕ), το απασχολούμενο προσωπικό πριν από την έναρξη κάθε ημερήσιας απασχόλησης. Παράλληλα, θα πρέπει να τηρείται  αντίγραφο του εντύπου της ως άνω αναγγελίας στον τόπο εκτέλεσης του έργου με ευθύνη του εργοδότη και να τίθεται στη διάθεση των ελεγκτικών οργάνων, προς έλεγχο αν ζητηθεί. Η μη τήρηση της ως άνω υποχρέωσης από τον εργοδότη επισύρει διοικητικές κυρώσεις του άρ. 24 Ν. 3996/2011.

5).Ο  εργοδότης υποχρεούται να αναγγέλλει με ηλεκτρονική υποβολή των σχετικών εντύπων που προβλέπονται στην ΥΑ 295/2014,  στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ», κάθε περίπτωση οικειοθελούς αποχώρησης μισθωτού ή καταγγελίας σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου ή λήξης της σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου ή έργου το αργότερο τέσσερις (4) εργάσιμες ημέρες από την ημέρα οικειοθελούς αποχώρησης μισθωτού ή καταγγελίας σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου ή λήξης της σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου ή έργου αντίστοιχα.


Η αναγγελία οικειοθελούς αποχώρησης του μισθωτού θα πρέπει υποχρεωτικά να συνοδεύεται είτε από ηλεκτρονικά σαρωμένο έντυπο υπογεγραμμένο από τον εργοδότη και τον εργαζόμενο είτε από εξώδικη δήλωση του εργοδότη προς τον εργαζόμενο, με την οποία τον ενημερώνει ότι έχει χωρήσει οικειοθελής αποχώρησή του και ότι αυτή θα αναγγελθεί στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ». Στην τελευταία περίπτωση, η εξώδικη δήλωση του εργοδότη επιδίδεται στον εργαζόμενο το αργότερο τέσσερις (4) εργάσιμες μέρες από την οικειοθελή του αποχώρηση και η αναγγελία γίνεται την επόμενη εργάσιμη ημέρα  από την επίδοση της εξώδικης δήλωσης. 
Αν ο εργοδότης δεν τηρήσει εμπρόθεσμα τις υποχρεώσεις αναγγελίας οικειοθελούς αποχώρησης, συμπεριλαμβανομένης της υποβολής των συνοδευτικών εγγράφων, η σύμβαση θεωρείται ότι λύθηκε με άτακτη καταγγελία του εργοδότη (άρθρο 38 του νόμου).

6). Ο εργοδότης υποχρεούται να εφοδιάζει τους εργαζόμενους με αντίγραφο της κατάστασης προσωπικού ή απόσπασμα αυτής, όταν απασχολούνται εκτός έδρας ή του παραρτήματος της επιχείρησης (άρθρο 41 του νόμου)

7). Η ενημέρωση που παρέχει ο εργοδότης και τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων καταγράφονται σε «πρακτικό» (άρθρο 42 του νόμου).

8). Τέλος, προβλέφθηκε ότι το επίδομα μητρότητας (όπως προβλέπεται στο άρθρο 6 § 1 Ν.4097/2012) χορηγείται και στις κυοφορούμενες αυτοαπασχολούμενες μητέρες, που αποκτούν τέκνο με τη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας,  και στις αυτοαπασχολούμενες που υιοθετούν τέκνο ηλικίας μέχρι δύο ετών. Επιπρόσθετα, προβλέφθηκε ότι η προστασία από την καταγγελία ισχύει και για τις εργαζόμενες που υιοθετούν τέκνο ηλικίας έως έξι (6) ετών, με χρονική αφετηρία την τοποθέτηση του τέκνου στην οικογένεια, καθώς και για τις εργαζόμενες που εμπλέκονται στη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας, είτε ως τεκμαιρόμενες μητέρες, με χρονική αφετηρία τη γέννηση του παιδιού, είτε ως κυοφόροι γυναίκες. Ενώ προβλέφθηκε ότι ειδική γονική άδεια χορηγείται και στον  γονέα (φυσικό ή θετό) παιδιού ηλικίας μέχρι 18 ετών συμπληρωμένων, το οποίο πάσχει από βαριά νοητική στέρηση ή σύνδρομο Down ή αυτισμό.